Polska doczekała się własnej ustawy regulującej system nadzoru nad sztuczną inteligencją. Jest to jeden z najważniejszych aktów prawnych dotyczących nowych technologii w ostatnich latach. Przepisy uzupełniają unijny AI Act i określają sposób jego stosowania w Polsce, wskazując m.in. właściwe organy nadzoru oraz zasady prowadzenia postępowań.
Dla przedsiębiorców oznacza to jedno – wdrażanie sztucznej inteligencji przestało być wyłącznie zagadnieniem technologicznym. Od dziś jest również kwestią prawną i organizacyjną.
Dlaczego polska ustawa o sztucznej inteligencji jest tak istotna?
Unijny AI Act ustanawia jednolite zasady dotyczące projektowania, udostępniania i wykorzystywania systemów sztucznej inteligencji na terenie całej Unii Europejskiej. Każde państwo członkowskie musiało jednak stworzyć własne rozwiązania organizacyjne umożliwiające skuteczne stosowanie tych przepisów.
Polska ustawa właśnie tę funkcję realizuje. Wprowadza krajowe ramy nadzoru nad systemami AI, określa kompetencje organów odpowiedzialnych za kontrolę oraz tworzy procedury związane z egzekwowaniem obowiązków wynikających z AI Act.
To oznacza, że przedsiębiorcy działający w Polsce muszą brać pod uwagę już nie tylko przepisy unijne, ale również krajowe regulacje dotyczące ich stosowania.
Czy nowe przepisy dotyczą tylko firm technologicznych?
Absolutnie nie. To jeden z najczęściej powtarzanych mitów. W praktyce nowe regulacje mogą dotyczyć niemal każdej organizacji korzystającej z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.
Obowiązki mogą pojawić się m.in. w przypadku wykorzystywania AI do:
- rekrutacji pracowników,
- analizy CV,
- oceny wydajności pracowników,
- obsługi klienta przez chatboty,
- automatyzacji procesów biznesowych,
- analizy danych,
- marketingu,
- tworzenia treści,
- wspomagania podejmowania decyzji.
Nie ma przy tym znaczenia, czy przedsiębiorca sam stworzył system AI. Bardzo często obowiązki dotyczą również podmiotów korzystających z gotowych rozwiązań dostarczanych przez zewnętrznych dostawców.
Jakie obowiązki mogą pojawić się po stronie przedsiębiorców?
Zakres obowiązków zależy od rodzaju wykorzystywanego systemu AI oraz poziomu ryzyka, jaki został mu przypisany zgodnie z AI Act.
W praktyce przedsiębiorcy powinni przede wszystkim odpowiedzieć sobie na kilka podstawowych pytań:
- jakie narzędzia AI funkcjonują w organizacji,
- kto z nich korzysta,
- do jakich procesów są wykorzystywane,
- czy wpływają na prawa lub obowiązki osób fizycznych,
- czy mogą zostać zakwalifikowane jako systemy wysokiego ryzyka,
- czy pracownicy zostali odpowiednio przeszkoleni,
- czy organizacja posiada wewnętrzne procedury dotyczące korzystania z AI.
W wielu przedsiębiorstwach już samo przeprowadzenie audytu ujawnia znacznie większą liczbę narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję, niż początkowo zakładano.
AI compliance staje się nowym standardem
Coraz więcej organizacji traktuje zgodność z przepisami dotyczącymi sztucznej inteligencji podobnie jak zgodność z RODO.
Jeszcze kilka lat temu wiele firm uważało ochronę danych osobowych za zagadnienie dotyczące wyłącznie działu prawnego. Dziś trudno wyobrazić sobie przedsiębiorstwo funkcjonujące bez odpowiednich procedur.
Podobny proces obserwujemy obecnie w odniesieniu do AI.
Compliance związany ze sztuczną inteligencją obejmuje m.in.:
- identyfikację systemów AI,
- analizę ryzyka,
- przygotowanie polityk korzystania z AI,
- wdrożenie procedur wewnętrznych,
- szkolenia pracowników,
- weryfikację dostawców rozwiązań AI,
- dokumentowanie procesów zgodnie z wymaganiami AI Act.
Dla wielu przedsiębiorców będzie to pierwszy krok do zbudowania bezpiecznego i zgodnego z prawem środowiska wykorzystującego sztuczną inteligencję.
Jak przygotować firmę?
Największym błędem jest oczekiwanie na pierwszą kontrolę lub pojawienie się problemów. Znacznie rozsądniejszym rozwiązaniem jest wcześniejsze uporządkowanie procesów związanych z AI.
W praktyce rekomenduję rozpoczęcie od kompleksowego audytu obejmującego:
- wykorzystywane narzędzia,
- obszary zastosowania AI,
- analizę obowiązków wynikających z AI Act,
- ocenę zgodności z RODO,
- ocenę ryzyk kontraktowych,
- przygotowanie dokumentacji compliance.
Dopiero po zakończeniu audytu możliwe jest świadome wdrożenie odpowiednich procedur oraz ograniczenie ryzyka prawnego.
Czy grożą sankcje?
Tak. AI Act przewiduje bardzo wysokie administracyjne kary pieniężne za naruszenie określonych obowiązków. W zależności od rodzaju naruszenia mogą one sięgać nawet kilkudziesięciu milionów euro lub określonego procentu światowego rocznego obrotu przedsiębiorcy. Polska ustawa określa natomiast sposób prowadzenia postępowań oraz funkcjonowania krajowego systemu nadzoru.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy powinni traktować temat AI compliance równie poważnie jak zgodność z przepisami o ochronie danych osobowych.
Co warto zrobić już teraz?
Niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa warto:
- zidentyfikować wszystkie narzędzia AI wykorzystywane w organizacji,
- przeprowadzić analizę zgodności z AI Act,
- przygotować wewnętrzną politykę korzystania ze sztucznej inteligencji,
- przeszkolić pracowników,
- zweryfikować umowy z dostawcami systemów AI,
- wdrożyć procedury zarządzania ryzykiem.
Im wcześniej organizacja rozpocznie przygotowania, tym łatwiej będzie uniknąć kosztownych zmian w przyszłości.
Jak kancelaria może pomóc?
W naszej kancelarii wspieramy przedsiębiorców we wdrażaniu zgodności z przepisami dotyczącymi sztucznej inteligencji. Doradzamy zarówno firmom technologicznym, jak i przedsiębiorstwom wykorzystującym AI w codziennej działalności.
Zakres naszego wsparcia obejmuje m.in.:
- audyty zgodności z AI Act,
- analizę obowiązków wynikających z polskiej ustawy,
- przygotowanie dokumentacji AI Compliance,
- opracowanie polityk korzystania ze sztucznej inteligencji,
- analizę umów z dostawcami rozwiązań AI,
- szkolenia dla zarządów i pracowników,
- doradztwo w zakresie RODO oraz ISO/IEC 42001.
Wejście w życie polskiej ustawy o sztucznej inteligencji jest kolejnym etapem budowy systemu regulacji AI. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność świadomego zarządzania ryzykiem prawnym związanym z wykorzystaniem nowych technologii. Organizacje, które rozpoczną przygotowania już dziś, zyskają nie tylko większe bezpieczeństwo prawne, ale również przewagę konkurencyjną wynikającą z odpowiedzialnego wdrażania sztucznej inteligencji.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy każda firma korzystająca z ChatGPT podlega przepisom AI Act?
Nie zawsze. Samo korzystanie z narzędzi opartych na generatywnej sztucznej inteligencji, takich jak ChatGPT, nie oznacza automatycznie nałożenia wszystkich obowiązków wynikających z AI Act. Znaczenie ma przede wszystkim sposób wykorzystania narzędzia, jego przeznaczenie oraz to, czy przedsiębiorca jest dostawcą, wdrażającym czy użytkownikiem systemu AI. W praktyce jednak większość firm powinna przeanalizować sposób korzystania z takich rozwiązań pod kątem zgodności z przepisami.
Czy polska ustawa o sztucznej inteligencji zastępuje AI Act?
Nie. AI Act jest rozporządzeniem Unii Europejskiej i obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich. Polska ustawa nie zastępuje unijnego rozporządzenia, lecz uzupełnia je poprzez określenie krajowego systemu nadzoru, właściwych organów oraz procedur stosowania przepisów na terytorium Polski.
Jakie firmy powinny przygotować się do nowych obowiązków?
Przygotowania powinny rozpocząć wszystkie przedsiębiorstwa wykorzystujące sztuczną inteligencję w swojej działalności. Dotyczy to nie tylko firm technologicznych, ale również spółek z sektora usług, e-commerce, produkcji, finansów, HR, marketingu, medycyny czy edukacji. W wielu przypadkach przedsiębiorcy korzystają z AI, nawet nie zdając sobie z tego sprawy, ponieważ funkcje oparte na sztucznej inteligencji są obecnie wbudowane w popularne systemy informatyczne.
Czy moja firma potrzebuje audytu AI?
W większości przypadków tak. Audyt pozwala ustalić, jakie systemy AI są wykorzystywane w organizacji, jakie obowiązki wynikają z AI Act oraz czy konieczne jest wdrożenie dodatkowych procedur. Jest to najbezpieczniejszy sposób rozpoczęcia procesu dostosowania działalności do nowych regulacji.
Jakie dokumenty warto wdrożyć w firmie korzystającej ze sztucznej inteligencji?
Najczęściej przygotowuje się politykę korzystania z AI, procedury zarządzania ryzykiem, zasady korzystania z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji, instrukcje dla pracowników, dokumentację dotyczącą zgodności z AI Act oraz odpowiednie postanowienia w umowach z dostawcami technologii.
Czy AI Act przewiduje wysokie kary?
Tak. W zależności od rodzaju naruszenia administracyjne kary pieniężne mogą sięgać nawet kilkudziesięciu milionów euro lub określonego procentu całkowitego światowego rocznego obrotu przedsiębiorstwa. Dlatego zgodność z AI Act powinna być traktowana jako element zarządzania ryzykiem prawnym.
Czy AI compliance obejmuje również RODO?
Bardzo często tak. Systemy sztucznej inteligencji przetwarzają dane osobowe lub wpływają na prawa osób fizycznych. W praktyce analiza zgodności z AI Act powinna uwzględniać również przepisy RODO, bezpieczeństwo informacji, cyberbezpieczeństwo oraz – w wielu organizacjach – wymagania normy ISO/IEC 42001 dotyczącej systemów zarządzania sztuczną inteligencją.
W jaki sposób kancelaria może pomóc przedsiębiorcy?
Kompleksowe wsparcie obejmuje przeprowadzenie audytu AI, analizę obowiązków wynikających z AI Act i polskich przepisów, przygotowanie dokumentacji compliance, opracowanie polityk i procedur, analizę umów z dostawcami systemów AI, szkolenia dla zarządów i pracowników oraz bieżące doradztwo prawne przy wdrażaniu i wykorzystywaniu sztucznej inteligencji w działalności gospodarczej.
Najważniejsze wnioski
- Polska ustawa o sztucznej inteligencji uzupełnia unijny AI Act, tworząc krajowy system nadzoru i określając zasady stosowania przepisów dotyczących sztucznej inteligencji w Polsce.
- Nowe regulacje dotyczą nie tylko firm technologicznych. Obowiązki mogą obejmować również przedsiębiorców wykorzystujących AI w marketingu, HR, obsłudze klienta, sprzedaży, analizie danych czy procesach wewnętrznych.
- Każda organizacja korzystająca z narzędzi AI powinna przeprowadzić audyt, zidentyfikować wykorzystywane systemy oraz ocenić, jakie obowiązki wynikają z AI Act i przepisów krajowych.
- AI compliance staje się standardem prowadzenia biznesu, podobnie jak wcześniej zgodność z przepisami RODO. Obejmuje m.in. przygotowanie procedur, polityk, dokumentacji oraz szkolenia pracowników.
- Najlepszym momentem na przygotowanie organizacji jest teraz. Wczesne wdrożenie odpowiednich rozwiązań pozwala ograniczyć ryzyko prawne, uniknąć kosztownych błędów oraz budować zaufanie klientów i partnerów biznesowych.
Potrzebujesz wsparcia w zakresie AI Act?
Jeżeli Twoja firma korzysta ze sztucznej inteligencji lub planuje wdrożenie narzędzi AI, warto wcześniej zweryfikować obowiązki wynikające z obowiązujących przepisów.
W ramach kancelarii świadczymy kompleksowe wsparcie obejmujące:
- audyty zgodności z AI Act,
- analizę obowiązków wynikających z polskich przepisów dotyczących sztucznej inteligencji,
- przygotowanie polityk i procedur AI,
- opracowanie dokumentacji AI Compliance,
- analizę umów z dostawcami rozwiązań AI,
- szkolenia dla zarządów i pracowników,
- doradztwo w zakresie RODO oraz normy ISO/IEC 42001.
Jeżeli chcą Państwo sprawdzić, czy wykorzystywane w organizacji rozwiązania AI są zgodne z obowiązującymi przepisami, zapraszamy do kontaktu z kancelarią. Pomożemy przeprowadzić cały proces – od audytu i analizy ryzyka po przygotowanie kompletnej dokumentacji oraz wdrożenie odpowiednich procedur.