Status OPP – czym jest i dlaczego warto o niego zabiegać?

Spis treści:

1. Czym jest działalność pożytku publicznego?
2. Działalność nieodpłatna i odpłatna – czym się różnią?
3. Sfera pożytku publicznego – co to oznacza?
4. Status OPP – definicja i korzyści
5. Kto może ubiegać się o status OPP?
6. Kto nie może uzyskać statusu OPP?
7. Czy nowa organizacja może od razu uzyskać status OPP?
8. Czy Twoja organizacja spełnia warunki?

Czym jest działalność pożytku publicznego?

Status OPP – Działalność pożytku publicznego, zgodnie z art. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 roku, to działalność społecznie użyteczna realizowana przez organizacje pozarządowe w obszarach zadań publicznych określonych w przepisach prawa. W praktyce jest to aktywność podejmowana dla dobra wspólnego w takich dziedzinach jak podtrzymywanie tradycji narodowej, ochrona i promocja zdrowia, upowszechnianie praw kobiet, działalność edukacyjna, kulturalna i wiele innych. 

Działalność pożytku publicznego może być prowadzona w dwóch formach – jako działalność nieodpłatna, kiedy organizacja realizuje swoje zadania statutowe bez pobierania jakiegokolwiek wynagrodzenia od odbiorców, albo jako działalność odpłatna, która pozwala na pobieranie opłat za wybrane działania, przy czym nadal nie wymaga to zakładania działalności gospodarczej. 

Za działalność odpłatną pożytku publicznego – zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie – uznaje się:

1. realizację zadań mieszczących się w sferze pożytku publicznego określonej w art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, jeżeli organizacja pobiera za nie opłaty od beneficjentów lub innych podmiotów, takich jak instytucje publiczne czy firmy;
2. sprzedaż wytworzonych towarów lub świadczenie usług w zakresie: rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, lub integracji i reintegracji zawodowej i społecznej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, o których mowa w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym oraz ustawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych;
3. sprzedaż przedmiotów otrzymanych w darowiźnie.

Co istotne, wszystkie przychody uzyskane z działalności odpłatnej muszą być przeznaczone wyłącznie na prowadzenie działalności pożytku publicznego – zarówno tej nieodpłatnej, jak i odpłatnej – a nie na inne cele, np. komercyjne.

Co to znaczy, że organizacja pozarządowa działa w sferze pożytku publicznego?

Mówimy, że organizacja pozarządowa działa w sferze pożytku publicznego wtedy, gdy podejmowane przez nią zadania mieszczą się w obszarach określonych w ustawie. Nie musi ona realizować wszystkich wymienionych w niej zadań – wystarczy, że skupia się na jednej z dziedzin. Przykładowo, stowarzyszenie, którego celem jest wsparcie osób z niepełnosprawnościami, może organizować dla nich zajęcia rehabilitacyjne, prowadzić kursy zawodowe czy inicjować aktywności integracyjne. W ten sposób realizuje ono działalność w obszarze wspierania osób niepełnosprawnych, co oznacza, że działa w sferze pożytku publicznego.

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w art. 4 ust. 1 pkt 1–34 przedstawia obszerny katalog zadań, które mieszczą się w sferze pożytku publicznego. Obejmuje on między innymi pomoc społeczną i wsparcie rodzin w trudnych sytuacjach życiowych, działalność charytatywną, ochronę i promocję zdrowia, podtrzymywanie tradycji narodowej, rozwój świadomości obywatelskiej i kulturowej, wspieranie osób starszych, działania na rzecz równouprawnienia kobiet i mężczyzn, a także wspomaganie rozwoju przedsiębiorczości i aktywizację zawodową osób pozostających bez pracy. Każda organizacja, która chciałaby ubiegać się o nadanie statusu organizacji pożytku publicznego, musi dokładnie sprawdzić, czy jej statutowa działalność mieści się w jednej z wymienionych w ustawie kategorii. Dopiero bowiem wówczas możliwe jest uzyskanie tego szczególnego statusu i korzystanie z przywilejów, które się z nim wiążą.

Co to jest status OPP i jakie korzyści daje?

Od 2004 roku organizacje pozarządowe posiadające osobowość prawną – niezależnie od tego, czy działają w formie fundacji, stowarzyszenia czy klubu sportowego – mogą ubiegać się o nadanie specjalnego statusu, jakim jest status organizacji pożytku publicznego (OPP).

Status ten oznacza, że dana organizacja spełnia wszystkie warunki określone w ustawie o działalności pożytku publicznego oraz uzyskała potwierdzenie tego faktu poprzez odpowiedni wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS).

Aby zdobyć status OPP, organizacja musi złożyć wniosek do sądu rejestrowego. Sąd weryfikuje, czy spełnione są wymagania ustawowe, a następnie dokonuje stosownego wpisu w KRS. Nabycie statusu jest potwierdzone adnotacją w rejestrze – w rubryce „status OPP” pojawia się wtedy zapis „TAK”.

Posiadanie statusu organizacji pożytku publicznego wiąże się z szeregiem przywilejów, ale także z dodatkowymi obowiązkami. Do najważniejszych korzyści należy prawo do otrzymywania 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych, co stanowi istotne źródło wsparcia finansowego. Organizacje o tym statusie mogą również ubiegać się o środki z Funduszu Wspierania Organizacji Pożytku Publicznego, korzystać z podwyższonych limitów nagród w loteriach fantowych, a także bezpłatnie informować w mediach publicznych – radiu i telewizji – o prowadzonej działalności. Dodatkowym ułatwieniem jest możliwość korzystania na preferencyjnych zasadach z nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. OPP mogą także korzystać ze zwolnień z niektórych opłat i podatków, w tym opłat skarbowych i sądowych.

Jednocześnie status organizacji pożytku publicznego nakłada na podmiot określone obowiązki, takie jak stosowanie bardziej rygorystycznych mechanizmów kontroli wewnętrznej, zapewnienie przejrzystości finansów oraz prowadzenie działalności w sposób jawny i rzetelny. Zapoznaj się także z innym naszym artykułem dotyczącym organizacji pozarządowych dot. jak założyć fundację oraz „fundacja czy stowarzyszenie co wybrać?”

Kto może ubiegać się o status OPP?

Zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, o status OPP mogą ubiegać się:

• organizacje pozarządowe;
• osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego; 
• stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego; 
• spółdzielnie socjalne; 
• spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe, które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.

Podstawowym i najważniejszym wymogiem, jaki musi zostać spełniony przez podmiot starający się o uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego, jest zakwalifikowanie go jako organizacji pozarządowej. Tylko organizacje pozarządowe oraz podmioty im równorzędne mogą ubiegać się o taki status. Zgodnie z ustawową definicją, organizacjami pozarządowymi są: 

1. niebędące jednostkami sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
2. niedziałające w celu osiągnięcia zysku;

– osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem ust. 4.

Kto nie może ubiegać się o status OPP?

O status organizacji pożytku publicznego nie mogą ubiegać się jednostki należące do sektora finansów publicznych, takie jak np. państwowe uczelnie, instytuty badawczo-rozwojowe czy publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Wykluczone są także podmioty prowadzące działalność nastawioną na osiąganie zysku.

W gronie organizacji pozarządowych prawo do ubiegania się o status OPP – zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy – nie przysługuje:

1. partiom politycznym;
2. europejskim partiom politycznym;
3. związkom zawodowym oraz organizacjom pracodawców;
4. samorządom zawodowym;
5. fundacjom zakładanym przez partie polityczne;
6. europejskim fundacjom politycznym.
7. Czy nowo powstała organizacja pozarządowa może uzyskać status OPP?

Zgodnie z ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, organizacja może ubiegać się o status OPP dopiero wtedy, gdy wykaże się pewnym doświadczeniem – musi działać w obszarze pożytku publicznego co najmniej dwa lata bez przerwy. Dodatkowo, konieczne jest spełnienie szeregu warunków określonych w przepisach, które potwierdzają, że organizacja działa rzetelnie i w interesie społecznym.

Zastanawiasz się, czy Twoja organizacja spełnia warunki, aby uzyskać status OPP?
Skontaktuj się z nami – chętnie pomożemy Ci to sprawdzić!