Jak założyć fundację? Fundacja to organizacja pozarządowa powoływana w celach społecznych lub gospodarczo użytecznych. Posiada osobowość prawną, co oznacza, że może zawierać umowy, nabywać majątek, a nawet prowadzić działalność gospodarczą (jeśli przewiduje to jej statut). Jeżeli myślisz o powołaniu fundacji, warto wiedzieć, jakie formalności trzeba spełnić. Od pomysłu, aż po rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Spis treści:
- Czym jest fundacja i kiedy warto ją założyć?
- Jak założyć fundację – krok po kroku
- Krok 1. Przygotowanie i akt fundacyjny
- Krok 2. Przygotowanie statutu fundacji
- Krok 3. Powołanie władz fundacji
- Krok 4. Rejestracja fundacji w KRS
- Krok 5. Obowiązki po rejestracji
- Ile kosztuje założenie fundacji?
- Checklista – założenie fundacji od A do Z
- Profesjonalna pomoc przy zakładaniu fundacji
Krok 1. Jak założyć fundację? Przygotowanie do założenia fundacji – od pomysłu do formalnego powołania
Proces tworzenia fundacji zaczyna się od ustalenia celów fundacji. Mogą one dotyczyć szerokiego zakresu działań – od wspierania edukacji, ochrony zdrowia, kultury i sportu, po ochronę środowiska czy działalność naukową. Ważne, aby były one społecznie lub gospodarczo użyteczne. Ponadto, przy tym zgodne z podstawowymi interesami Rzeczypospolitej Polskiej. Jasne zdefiniowanie celów to nie tylko wymóg formalny – jest to również fundament późniejszej działalności. Od nich będą zależały kierunki rozwoju i projekty realizowane przez fundację.
Równolegle należy określić wysokość funduszu założycielskiego – podstawy majątkowej, bez której organizacja nie może powstać. Fundusz ten może przybrać różne formy: środki pieniężne wpłacone na rzecz fundacji, papiery wartościowe, a także przedmioty ruchome (np. sprzęt komputerowy, wyposażenie biura) lub nieruchomości (np. lokal, w którym fundacja będzie prowadziła działalność). Wysokość funduszu zależy od decyzji fundatora. Powinna być dostosowana do zakresu planowanej działalności oraz celów organizacji.
Kolejnym istotnym krokiem jest sporządzenie aktu fundacyjnego w formie aktu notarialnego. Jest to formalny dokument, w którym fundator wyraża wolę powołania fundacji, określa fundusz założycielski i podstawowe założenia działalności. Akt notarialny jest obowiązkowy – bez niego fundacja nie istnieje w sensie prawnym. Koszt jego sporządzenia zależy od stawek taksy notarialnej. Może różnić się w zależności od wartości funduszu oraz dodatkowych czynności wymaganych przez fundatora.
Po sporządzeniu aktu fundacyjnego fundator przystępuje do uchwalenia statutu. Jest to jeden z najważniejszych dokumentów organizacji, określający jej nazwę, siedzibę, cele, zasady działania, strukturę organizacyjną oraz kompetencje poszczególnych organów. Statut powinien być przygotowany z należytą starannością, ponieważ to on będzie regulował codzienne funkcjonowanie fundacji.
Na tym etapie fundator powołuje również zarząd, który jest organem obowiązkowym, odpowiedzialnym za bieżące kierowanie działalnością fundacji. Może także zdecydować o powołaniu organów nadzorczych – takich jak komisja rewizyjna czy rada fundacji. Chociaż nie są wymagane prawem, mogą zwiększyć przejrzystość działania organizacji. Mogą też wzmocnić jej wiarygodność w oczach darczyńców, partnerów czy instytucji publicznych.
Krok 2. Jak założyć fundację? Rejestracja fundacji w KRS – start działalności
Po przygotowaniu wszystkich wymaganych dokumentów kolejnym etapem jest formalna rejestracja fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). To właśnie od momentu dokonania wpisu do rejestru fundacja uzyskuje osobowość prawną. Dzięki temu może w pełni legalnie rozpocząć swoją działalność. Podstawowym dokumentem rejestracyjnym jest wniosek na formularzu KRS-W20. To właśnie w nim fundator wskazuje najważniejsze informacje o nowej organizacji – nazwę, siedzibę, cele działania oraz dane organów statutowych. W zgłoszeniu członków zarządu i organów nadzorczych wykorzystuje się formularz KRS-WK. W przypadku, gdy fundacja planuje prowadzenie działalności gospodarczej, konieczne jest także wypełnienie dodatkowego formularza KRS-WM. W formularzu tym określa się rodzaje działalności zgodne z Polską Klasyfikacją Działalności (PKD).
Forma złożenia wniosku zależy od tego, czy fundacja będzie prowadziła działalność gospodarczą. Organizacje bez działalności gospodarczej mogą dokonać rejestracji w formie papierowej lub elektronicznej. Natomiast fundacje prowadzące działalność gospodarczą muszą przejść procedurę rejestracji wyłącznie drogą elektroniczną, korzystając z Portalu Rejestrów Sądowych.
Do wniosku rejestracyjnego należy dołączyć zestaw dokumentów potwierdzających powołanie fundacji i jej organów. Wśród nich znajdują się: akt fundacyjny sporządzony w formie aktu notarialnego, statut fundacji, uchwała fundatora o przyjęciu statutu, uchwała o wyborze władz fundacji, oświadczenie o wyborze ministra, który będzie sprawował nadzór nad organizacją, a także oświadczenia członków zarządu o adresach do doręczeń. Każdy z tych dokumentów pełni ważną rolę. Ich brak lub błędne wypełnienie może opóźnić proces rejestracji.
Koszt wpisu do KRS zależy od tego, czy fundacja będzie prowadziła działalność gospodarczą. Jeśli tak, całkowita opłata wynosi 600 zł. W tym 500 zł za sam wpis do rejestru oraz 100 zł za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. W przypadku fundacji, które nie planują działalności gospodarczej, opłata jest niższa. Wynosi ona 250 zł.
Rejestracja fundacji w KRS to etap, na którym precyzja i kompletność dokumentacji mają kluczowe znaczenie. Warto poświęcić czas na dokładne przygotowanie wszystkich załączników, aby uniknąć wezwań do uzupełnienia braków. To przyspieszy moment, w którym fundacja będzie mogła rozpocząć realizację swoich celów.
Krok 3. Po rejestracji w KRS – pierwsze obowiązki i dobre praktyki
Moment uzyskania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym to formalny początek działalności fundacji. Jednak aby organizacja mogła w pełni funkcjonować, konieczne jest wykonanie kilku dodatkowych czynności. Nie są one tylko wymogiem prawnym, ale również praktycznym krokiem w kierunku sprawnego działania.
Pierwszym obowiązkiem jest zgłoszenie zarządu fundacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR). Jest to rejestr prowadzony przez Ministerstwo Finansów. Ma na celu zapewnienie przejrzystości struktury organizacyjnej i przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Zgłoszenie należy złożyć w terminie 7 dni od dnia wpisu fundacji do KRS. Procedura odbywa się całkowicie online.
Następnie fundacja powinna założyć rachunek bankowy. Konto jest niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności, realizowania przelewów, przyjmowania darowizn czy rozliczeń z instytucjami publicznymi. Wybór banku warto przemyśleć – szczególnie pod kątem kosztów obsługi i dostępnych narzędzi wspierających organizacje pozarządowe.
Kolejnym krokiem jest przekazanie do urzędu skarbowego danych uzupełniających, takich jak numer rachunku bankowego, jeżeli nie został on podany już na etapie rejestracji w KRS. To działanie jest istotne z punktu widzenia prawidłowych rozliczeń podatkowych oraz kontaktu z administracją skarbową.
Warto pamiętać, że dobre przygotowanie dokumentów na wcześniejszych etapach, jasne określenie celów fundacji oraz przemyślana struktura organizacyjna ułatwiają późniejsze funkcjonowanie organizacji. Dzięki temu możesz skoncentrować się na realizacji jej misji. Zapoznaj się także z naszym artykułem dotyczącym uzyskania statusu OPP oraz artykułem dotyczącym późniejszej obsługi prawnej fundacji.
Jeżeli rozważasz powołanie fundacji, nie musisz przechodzić przez ten proces samodzielnie. Jako kancelaria zajmująca obsługą prawną fundacji i stowarzyszeń wspieramy klientów w zakładaniu fundacji.
Skontaktuj się z nami – pomożemy Ci na każdym etapie. Od opracowania dokumentów i wyboru celów, aż po rejestrację w KRS i dopełnienie wszystkich formalności po wpisie. Dzięki temu zyskasz pewność, że Twoja fundacja rozpocznie działalność przygotowana do realizacji swoich zadań.